Fò lọ sí àkóónú
Takhrij
Èdè: Yorùbá

Ẹni tí èdè yìí jẹ́ èdè abínibí rẹ̀ kò tíì ṣàyẹ̀wò ìtúmọ̀ yìí ti ìkànnì náà.

Ọ̀nà iṣẹ́

Ibi tí a ti ń wá

A ń wá inú àkọsílẹ̀ Lárúbáwá àwọn ìwé wọ̀nyí:

Àwọn nọ́mbà ẹ̀gbàwá ni àwọn nọ́mbà ìtọ́kasí tí sunnah.com ń lò fún ìwé kọ̀ọ̀kan. A kò fi wọ́n wé àwọn ẹ̀dà tí wọ́n tẹ̀ jáde. Dátà wa kò tíì ní irú àwọn nọ́mbà bẹ́ẹ̀ fún Musnad Ahmad, nítorí náà àwọn ẹ̀gbàwá rẹ̀ ń fi àwọn nọ́mbà àkọsílẹ̀ Sanadset wọn hàn. Àwọn wọ̀nyí kì í ṣe nọ́mbà ẹ̀dà tí wọ́n tẹ̀ jáde. Àwọn ẹ̀gbàwá díẹ̀ nínú àwọn ìwé mìíràn kò ní irú nọ́mbà bẹ́ẹ̀ nínú dátà wa pẹ̀lú. Àwọn náà ń fi nọ́mbà àkọsílẹ̀ Sanadset wọn hàn.

Ìtúmọ̀ “A rí i”

Ìlò ọ̀rọ̀ àkọsílẹ̀ yín bá ẹ̀gbàwá kan mu nínú ọ̀kan lára àwọn ìwé wọ̀nyí. A ó fi ìwé náà, nọ́mbà, àkọsílẹ̀ Lárúbáwá àti ẹ̀wọ̀n àwọn olùgbàwá hàn gẹ́gẹ́ bí ìwé náà ṣe gbé wọn kalẹ̀. Àwọn àmì aláwọ̀ wúrà ń fi àwọn ọ̀rọ̀ tó bá a mu hàn.

Ìtúmọ̀ “Apá kan”

Apá kan àkọsílẹ̀ yín bá ẹ̀gbàwá kan mu, apá kan kò sì bá a mu. A ó sàmì sí apá tí kò sí nínú ẹ̀gbàwá tí a rí. Àwọn àtẹ̀jíṣẹ́ tó ń káàkiri lórí ayélujára máa ń mú hadiisi kan tó wà nínú àwọn ìwé nígbà mìíràn, kí wọ́n sì fi ẹ̀san rere, ìhalẹ̀ tàbí gbólóhùn “ẹ pín èyí” kún un.

Ìtúmọ̀ “A kò rí i”

A kò rí àkọsílẹ̀ yín nínú àwọn ìwé wọ̀nyí. Ìyẹn kò yanjú bóyá hadiisi ni: ó lè wà nínú ìwé kan tí a kì í wá, ìlò ọ̀rọ̀ rẹ̀ lè yàtọ̀ púpọ̀, tàbí ó lè jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹ̀gbàwá tí kò sí nínú ẹ̀dà tiwa ti àwọn ìwé wọ̀nyí (ọgọ́rùn-ún mélòó kan nọ́mbà lápapọ̀, tí ọ̀pọ̀ jù nínú ìfáárà Sọhihu Muslim wà lára wọn). Ẹ bèèrè lọ́wọ́ onímọ̀ ẹ̀sìn tí ẹ fọkàn tán kí ẹ tó pín in.

Al-Kuraani

Bí àkọsílẹ̀ yín bá wá láti inú Al-Kuraani, a ó sọ bẹ́ẹ̀, a ó sì fún yín ní suura àti aaya rẹ̀. Àkọsílẹ̀ aaya wá láti ọ̀dọ̀ Tanzil Project.

Ìdí tí a kò fi ń ṣe ìdájọ́ lórí hadiisi

Ṣíṣe ìdájọ́ lórí ẹ̀gbàwá jẹ́ iṣẹ́ àwọn onímọ̀ hadiisi. A ń yọ ohun tí àwọn onímọ̀ tó ṣe ìdájọ́ sọ, pẹ̀lú orúkọ ẹnì kọ̀ọ̀kan wọn, a kì í sì í fi ìdájọ́ tiwa kún un.

Fún ẹ̀gbàwá tó wà nínú ara pàtàkì Sọhihu Bukhaariy tàbí Sọhihu Muslim, a máa ń sọ pé olùkójọ fi í sínú Sọhihu wọn. Èrò olùkójọ kọ̀ọ̀kan ni pé kí ara pàtàkì Sọhihu wọn ní kìkì àwọn ẹ̀gbàwá tí wọ́n dá lẹ́jọ́ pé ó ní àlàáfíà gẹ́gẹ́ bí òdiwọ̀n tiwọn, nítorí náà gbólóhùn náà ń jábọ̀ ìpinnu wọn, kì í ṣe tiwa. Ìfáárà (muqaddima) Sọhihu Muslim, àti àwọn ẹ̀gbàwá tí Sọhihu kan yọ láìsí ìbẹ̀rẹ̀ ẹ̀wọ̀n (muʿallaq), kì í ṣe ara pàtàkì yẹn, a sì máa ń sàmì sí wọn.

Àwọn ìtúmọ̀

Kìkì nígbà tí ìwé àṣẹ rẹ̀ bá fàyè gbà á ni a máa ń fi ìtúmọ̀ hàn. Bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, a máa ń so mọ́ hadiisi náà lórí sunnah.com, níbi tí èyí tó pọ̀ jù nínú àwọn ìwé ti ní ìtúmọ̀ Gẹ̀ẹ́sì. A kì í fi ìtúmọ̀ ẹ̀rọ ti hadiisi tàbí aaya kan hàn láéláé.

Ìgbésẹ̀ ìtúmọ̀

A ń wá inú àkọsílẹ̀ Lárúbáwá. Bí àkọsílẹ̀ yín bá wà ní èdè mìíràn, a kọ́kọ́ ń wá inú àwọn ìtúmọ̀ tí HadeethEnc ṣe fún àwọn hadiisi tó ń káàkiri ní èdè náà, níbi tí ó bá ti ní wọn. Bí a kò bá rí ohunkóhun tó sún mọ́ ọn níbẹ̀, ẹ lè yan ìgbésẹ̀ ìtúmọ̀: iṣẹ́ ìtúmọ̀ aládàáṣe kan yóò yí àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì inú àkọsílẹ̀ yín padà sí àwọn ọ̀rọ̀ ìwádìí Lárúbáwá. Kìkì àwọn ọ̀rọ̀ tó wà nínú àwọn ìwé tí a ń wá ni a ń lò. Iṣẹ́ ìtúmọ̀ náà kì í kọ àkọsílẹ̀ kankan tó ń hàn lórí ìkànnì yìí láéláé.

Àwọn ẹ̀wọ̀n olùgbàwá

A ń ya ẹ̀wọ̀n kọ̀ọ̀kan láti inú àwọn orúkọ gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe kọ wọ́n sínú ìwé. Níbi tí ìwé púpọ̀ bá ti gbé ẹ̀gbàwá kan náà, kìkì níbi tí wọ́n ti kọ àwọn orúkọ bákan náà, lẹ́tà sí lẹ́tà (láìka àwọn àmì fáwẹ̀lì sí), ni a ti ń da àwọn ẹ̀wọ̀n wọn pọ̀. Ẹ̀wọ̀n kan máa ń dé ọ̀dọ̀ “Ànábì ﷺ” kìkì nígbà tí àkọsílẹ̀ náà bá fi ọ̀rọ̀ náà tì sí i ní gbangba. Bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, ẹ̀wọ̀n náà máa ń parí sí ọ̀dọ̀ olùgbàwá ìkẹyìn tí ó dárúkọ.