Gara qabiyyeetti darbaa
Takhrij
Afaan: Afaan Oromoo

Hiikkaa marsariitii kanaa namni afaan kanaa afaan dhalootaa isaa ta’e ammallee hin sakatta’in.

Mala

Bakka itti barbaannu

Barreeffama Arabaa kitaabota kanaa keessatti barbaanna:

Lakkoofsonni gabaasotaa lakkoofsota wabii sunnah.com kitaaba tokkoon tokkoon isaaf fayyadamuudha. Gulaalawwan maxxanfaman wajjin wal hin madaalchifne. Odeeffannoon keenya kitaaba Musnad Ahmad irratti lakkoofsota akkasii ammallee hin qabu, kanaaf gabaasonni isaa lakkoofsota galmee Sanadset agarsiisu. Kunneen lakkoofsota gulaala maxxanfamee miti. Gabaasonni muraasni kitaabota biroo keessaas odeeffannoo keenya keessatti lakkoofsa akkasii hin qaban. Isaanis lakkoofsota galmee Sanadset agarsiisu.

Hiika “argameera”

Jechoonni barreeffama keessanii gabaasa kitaabota kana keessaa tokko keessa jiru wajjin walsimu. Kitaabicha, lakkoofsa, barreeffama Arabaa fi sansalata odeessitootaa akkuma kitaabichi kennetti agarsiisna. Mallattooleen warqee jechoota walsiman agarsiisu.

Hiika “gartokkeen”

Gartokkeen barreeffama keessanii gabaasa tokko wajjin walsima, gartokkeen immoo hin walsimu. Gartokkee gabaasa nuti arganne keessa hin jirre ni mallattoofna. Ergaawwan toora interneetii irratti naanna’an yeroo tokko tokko hadiisa kitaabota keessa jiru fudhatanii mindaa, sodaachisa yookaan sarara “kana qoodaa” jedhu itti dabalu.

Hiika “hin argamne”

Barreeffama keessan kitaabota kana keessatti hin arganne. Kun hadiisa ta’uu fi ta’uu dhiisuu isaa hin murteessu: kitaaba nuti keessatti hin barbaannu keessa jiraachuu danda’a, jechoonni isaa baay’ee adda ta’uu danda’u, yookaan gabaasota garagalcha keenya kitaabota kanaa keessaa hir’atan keessaa tokko ta’uu danda’a (walumaagalatti lakkoofsota dhibba muraasa, seensa Sahiih Muslim keessaa baay’ee isaa dabalatee). Osoo hin qoodin dura ulamaa isin amantan gaafadhaa.

Qur’aana

Yoo barreeffamni keessan Qur’aana irraa ta’e, akkasuma jennee suuraa fi aayaa isaa kennina. Barreeffamni aayaa Pirojektii Tanzil irraa dhufa.

Maaliif murtii hin kennu

Sadarkaa gabaasaa murteessuun hojii ulamaa hadiisaati. Waan ulamaan sadarkaa kennan jedhan, maqaa tokkoo tokkoo isaanii wajjin, ni waabna; sadarkaa ofii keenyaa tokkollee hin daballuu.

Gabaasa qaama guddaa Sahiih Bukhaarii yookaan Sahiih Muslim keessa jiruuf, kan kitaaba sana walitti qabe Sahiih isaanii keessa akka galchan ni jenna. Tokkoon tokkoon isaanii qaama guddaa Sahiih isaanii keessa gabaasota haalawwan ofii isaaniitiin sirrii ta’uu isaanii murteessan qofa akka jiraatan yaadaniiru, kanaaf himni sun murtii isaanii gabaasa, kan keenya miti. Seensi (muqaddima) Sahiih Muslim, akkasumas gabaasonni Sahiih tokko jalqaba sanadaa dhiisee caqase (mu’allaq), qaama guddaa sana keessaa miti, nuti immoo ni mallattoofna.

Hiikkaawwan

Hiikkaa kan agarsiifnu yoo hayyamni isaa eeyyame qofa. Yoo kanaa achi, gara hadiisaa sunnah.com irratti liinkii kennina; achitti kitaabonni baay’een hiikkaa Ingiliffaa qabu. Hiikkaa maashinii kan hadiisaa yookaan aayaa gonkumaa hin agarsiifnu.

Tarkaanfii hiikkaa

Nuti barreeffama Arabaa keessatti barbaanna. Yoo barreeffamni keessan afaan biraatiin ta’e, jalqaba hiikkaawwan HadeethEnc kan hadiisota baay’inaan naanna’an afaan sanaan, yoo qabaate, keessatti barbaanna. Yoo achitti wanti dhiyoo ta’e homtuu hin argamne, tarkaanfii hiikkaa filachuu dandeessu: tajaajilli hiikkaa ofumaan hojjetu jechoota ijoo barreeffama keessanii gara jechoota barbaachaa Arabaatti jijjiira. Jechoota kitaabota nuti keessatti barbaannu keessatti argaman qofa fayyadamna. Tajaajilli sun barreeffama marsariitii kana irratti mul’atu kamiyyuu gonkumaa hin barreessu.

Sansalata odeessitootaa

Sanada tokkoon tokkoon isaa maqaawwan akkuma kitaabicha keessatti barreeffamanitti irraa sararra. Yeroo kitaabonni hedduun gabaasa tokkicha baatan, sanadoota isaanii kan walitti makinu bakka maqaawwan qubee qubeedhaan (mallattoo sagalee dhiisnee) wal fakkaatanitti qofa. Sanadni gara “Nabiyyii ﷺ” kan gahu yoo barreeffamni jechoota sana ifatti isaanitti hirkise qofa. Yoo kanaa achi, sanadni odeessaa dhumaa inni maqaa dhahutti xumurama.